"LẠY NGÀI XIN CHO CON ĐƯỢC NHÌN THẤY"

Lời Chúa:

“Chính vì để luận xét mà Ta đã đến thế gian: hầu những kẻ không xem thấy thì được xem thấy, còn những kẻ xem thấy lại trở nên mù.” (Ga 9,39)

Dẫn nhập:

Ánh sáng và bóng tối trong đời sống con người. Trong kinh nghiệm cuộc sống thường ngày, con người luôn tin tưởng vào đôi mắt của mình. Nhờ đôi mắt, chúng ta nhận ra thế giới, phân biệt hình dạng, màu sắc, và dường như nhờ đó có thể đánh giá đúng sai của sự vật. Nhưng Tin Mừng lại đặt ra một nghịch lý sâu xa: có những người có đôi mắt sáng nhưng lại mù, và có những người mù lòa nhưng lại thấy được ánh sáng thật.

Câu chuyện Đức Giêsu chữa lành người mù từ thuở mới sinh trong Tin Mừng Gioan chương 9 không chỉ là một phép lạ chữa bệnh thể lý. Đó còn là một bài học giáo dục đức tin và luân lý sâu sắc cho mọi thời đại. Trong câu chuyện ấy, mỗi nhân vật đại diện cho một thái độ sống khác nhau: có người đóng kín trước ánh sáng, có người bước dần vào ánh sáng, và cũng có người sợ hãi không dám đứng về phía ánh sáng.

Đức Giêsu khẳng định: “Ta là ánh sáng thế gian; ai theo Ta sẽ không đi trong tối tăm, nhưng sẽ có ánh sáng đem lại sự sống.” (Ga 8,12) Ánh sáng mà Đức Kitô mang đến không chỉ là ánh sáng tri thức, nhưng là ánh sáng của sự thật và tình yêu, ánh sáng giúp con người nhận ra Thiên Chúa, nhận ra tha nhân và nhận ra chính mình. Giáo lý của Hội Thánh cũng dạy rằng: “Con người được dựng nên theo hình ảnh Thiên Chúa và được mời gọi sống trong sự thật và tình yêu.” (GLHTCG 1701)

Nhưng tội lỗi, sự ích kỷ và kiêu căng có thể làm cho con người mất khả năng nhìn thấy sự thật. Đó chính là tình trạng mù lòa tâm linh. Câu nói của Đức Giêsu trong Ga 9,39 vì thế mang ý nghĩa giáo dục rất sâu sắc: Những ai khiêm tốn nhận mình không thấy sẽ được dẫn vào ánh sáng; còn những ai tự cho mình thấy rõ lại có nguy cơ trở nên mù lòa.

1. Mù lòa tâm linh: khi con người tưởng mình hiểu biết tất cả

Một trong những cám dỗ lớn nhất của con người là tưởng rằng mình đã hiểu rõ mọi sự. Khi có tri thức, kinh nghiệm hay địa vị xã hội, con người dễ tin rằng mình có đủ ánh sáng để phán đoán mọi điều. Nhưng Tin Mừng cho thấy: chính những người tự tin nhất lại có thể là những người mù lòa nhất. Những người Pharisêu trong câu chuyện là những người học thức và đạo đức theo tiêu chuẩn xã hội Do Thái. Họ thông thạo Lề Luật và được dân chúng kính trọng. Tuy nhiên, khi phép lạ xảy ra trước mắt, họ lại không nhận ra hành động cứu độ của Thiên Chúa. Thánh Phaolô từng cảnh báo: “Tri thức làm cho kiêu căng, còn tình yêu thì xây dựng.” (1 Cr 8,1)

Tri thức tự nó không xấu. Trái lại, tri thức là một ân huệ của Thiên Chúa. Nhưng khi tri thức đi kèm với kiêu căng, nó có thể trở thành nguồn gốc của sự mù lòa. Giáo lý Hội Thánh Công Giáo cũng nhấn mạnh vai trò của lương tâm trong việc nhận biết sự thật: “Lương tâm là nơi thâm sâu nhất của con người, nơi con người ở một mình với Thiên Chúa.” (GLHTCG 1776)

Tuy nhiên, lương tâm cần được giáo dục và đào luyện. Nếu lương tâm bị bóp méo bởi thành kiến, ích kỷ hoặc thói quen tội lỗi, con người có thể nhầm lẫn điều xấu là điều tốt.

Vì thế, bài học đầu tiên của Tin Mừng hôm nay là bài học khiêm tốn trong việc tìm kiếm sự thật. Chỉ khi con người biết thừa nhận giới hạn của mình, họ mới có thể mở lòng đón nhận ánh sáng từ Thiên Chúa.

2. Mù lòa vì ích kỷ và vô cảm

Khi các môn đệ nhìn thấy người mù từ thuở mới sinh, họ hỏi: “Thưa Thầy, ai đã phạm tội, anh ta hay cha mẹ anh ta, mà anh ta sinh ra đã bị mù?” (Ga 9,2) Câu hỏi này phản ánh một quan niệm phổ biến thời đó: đau khổ là hậu quả trực tiếp của tội lỗi cá nhân. Nhưng điều đáng chú ý hơn là thái độ của các môn đệ. Họ nhìn thấy một con người đang đau khổ, nhưng thay vì cảm thương, họ lại biến nỗi đau ấy thành một đề tài tranh luận thần học. Đây chính là một biểu hiện của sự vô cảm.

Sự vô cảm thường bắt đầu từ ích kỷ. Khi con người chỉ tập trung vào lợi ích cá nhân, họ dễ trở nên thờ ơ trước nỗi đau của người khác. Trong dụ ngôn người Samari nhân hậu, Đức Giêsu đã phê phán thái độ này: “Một thầy tư tế trông thấy nạn nhân nhưng tránh qua bên kia mà đi.” (Lc 10,31) Người tư tế không làm điều xấu, nhưng ông đã không làm điều tốt. Giáo lý Hội Thánh dạy rằng: “Tình liên đới làm cho con người nhận ra nơi người khác một ‘người thân cận’.” (GLHTCG 1939)

Tình liên đới giúp chúng ta nhìn thấy nơi người khác không phải là một vấn đề xã hội, nhưng là một con người có phẩm giá. Đức Giêsu đã nhìn người mù bằng cái nhìn hoàn toàn khác. Ngài nói: “Không phải anh ta, cũng không phải cha mẹ anh ta phạm tội; nhưng để công trình của Thiên Chúa được tỏ hiện nơi anh.” (Ga 9,3) Ở đây, Đức Giêsu dạy một bài học luân lý quan trọng: đau khổ của con người không phải là cơ hội để phán xét, nhưng là lời mời gọi để yêu thương.

3. Mù lòa vì thành kiến và kiêu căng

Nếu ích kỷ làm mờ đi lòng trắc ẩn, thì thành kiến và kiêu căng làm mờ đi khả năng nhận ra sự thật. Những người Pharisêu không phủ nhận rằng người mù đã được chữa lành. Nhưng họ không chấp nhận rằng phép lạ ấy đến từ Thiên Chúa, bởi vì nó xảy ra vào ngày Sabbat. “Người này không thể từ Thiên Chúa mà đến, vì không giữ ngày Sabbat.” (Ga 9,16) Ở đây ta thấy một nghịch lý: họ quá chú trọng đến luật lệ mà quên mất tinh thần của luật. Đức Giêsu từng nhắc nhở: “Ngày Sabbat được lập ra vì con người, chứ không phải con người vì ngày Sabbat.” (Mc 2,27)

Luật lệ tôn giáo được thiết lập để giúp con người đến gần Thiên Chúa hơn. Nhưng khi luật lệ bị biến thành mục đích tự thân, nó có thể trở thành một rào cản đối với tình yêu và sự thật. Thành kiến cũng hoạt động theo cách tương tự. Khi đã có định kiến về một người hay một nhóm người, chúng ta dễ dàng diễn giải mọi hành động của họ theo hướng tiêu cực. Thánh Giacôbê cảnh báo: “Anh em đừng thiên vị ai.” (Gc 2,1)

Thiên vị và thành kiến làm tổn thương công lý, bởi vì chúng khiến chúng ta đánh giá con người không theo sự thật nhưng theo cảm tính. Giáo lý Hội Thánh nhắc rằng: “Phẩm giá con người đòi hỏi phải tôn trọng mọi người như những người ngang hàng.” (GLHTCG 1935) Sự kiêu căng khiến con người đóng cửa tâm hồn trước sự thật. Khi con người nghĩ rằng mình luôn đúng, họ không còn khả năng học hỏi. Đó chính là tình trạng mù lòa nguy hiểm nhất.

4. Mù lòa vì hời hợt và chủ nghĩa duy vật

Một dạng mù lòa khác xuất hiện trong phản ứng của cha mẹ người mù và những người láng giềng. Họ biết rằng phép lạ đã xảy ra, nhưng họ không dám lên tiếng vì sợ bị trục xuất khỏi hội đường. Nỗi sợ hãi khiến họ chọn sự an toàn thay vì sự thật. Đức Giêsu đã cảnh báo: “Ai muốn cứu mạng sống mình thì sẽ mất.” (Mt 16,25)

Trong xã hội hôm nay, một dạng mù lòa khác cũng rất phổ biến: mù lòa do chủ nghĩa duy vật. Khi tiền bạc và địa vị trở thành tiêu chuẩn tối hậu, con người dễ bị cuốn vào những giá trị chóng qua. Đức Giêsu đã hỏi: “Được cả thế gian mà mất linh hồn thì nào được ích gì?” (Mc 8,36) Giáo lý Hội Thánh cũng nhấn mạnh rằng: “Con người không thể tìm thấy hạnh phúc thật nơi của cải vật chất.” (GLHTCG 1723) Khi đời sống tâm linh bị bỏ quên, con người dễ rơi vào lối sống hời hợt. Họ chỉ nhìn thấy bề ngoài của cuộc sống mà không nhận ra ý nghĩa sâu xa của nó.

5. Hành trình giáo dục đức tin: từ bùn đất đến ánh sáng

Trong tất cả các nhân vật của câu chuyện, người tiến gần đến ánh sáng nhất lại chính là người mù được chữa lành. Hành trình đức tin của anh diễn ra từng bước. Ban đầu, anh chỉ nói: “Người mà thiên hạ gọi là Giêsu.” (Ga 9,11)Sau đó anh tuyên bố: M“Ngài là một vị ngôn sứ.” (Ga 9,17) Và cuối cùng anh thưa với Đức Giêsu: “Lạy Ngài, tôi tin.” (Ga 9,38)

Hành trình này phản ánh quá trình giáo dục đức tin của mọi Kitô hữu: từ hiểu biết → đến tin tưởng → đến thờ phượng. Điều đặc biệt là phép lạ bắt đầu bằng bùn đất. “Đức Giêsu nhổ nước miếng xuống đất, trộn thành bùn và xức vào mắt anh.” (Ga 9,6) Bùn nhắc chúng ta nhớ rằng con người được tạo dựng từ đất: “Đức Chúa là Thiên Chúa lấy bụi đất nặn ra con người.” (St 2,7)

Nhận ra thân phận yếu đuối của mình là bước đầu của đức tin. Chỉ khi con người nhận ra mình cần được chữa lành, họ mới sẵn sàng đón nhận ân sủng. Sau đó Đức Giêsu sai anh đến hồ Silôê để rửa. Silôê nghĩa là “Được Sai Đi.” Đức tin không chỉ là một kinh nghiệm nội tâm, nhưng còn là một sứ mạng. Người đã được soi sáng phải trở thành chứng nhân cho ánh sáng. Đức Giêsu nói: “Anh em là ánh sáng cho trần gian.” (Mt 5,14)

Lời cầu nguyện

Lạy Chúa Giêsu, Ánh Sáng của thế gian, Nhiều khi con tưởng rằng mình nhìn thấy rõ mọi sự, nhưng thực ra tâm hồn con vẫn còn mù lòa. Xin mở mắt tâm hồn con để con nhận ra sự hiện diện của Chúa trong cuộc đời. Xin giải thoát con khỏi sự ích kỷ khiến con thờ ơ trước nỗi đau của tha nhân. Xin chữa lành con khỏi thành kiến và kiêu căng khiến con khước từ sự thật. Xin thanh tẩy con khỏi lối sống hời hợt khiến con chỉ chạy theo những giá trị chóng qua.

Xin cho con biết nhìn đời bằng đôi mắt của tình yêu, để con nhận ra Chúa nơi những người nghèo khổ, nơi những người bị bỏ rơi, và nơi những biến cố bình thường của cuộc sống.  Xin dẫn con đi từ bóng tối đến ánh sáng, từ sự mù lòa đến đức tin, từ bùn đất của yếu đuối đến ánh sáng của ân sủng.  Để một ngày kia con cũng có thể thưa với Chúa như người mù năm xưa:  “Lạy Ngài, con tin.” Amen.

Chúa nhật IV Mùa Chay 2026

Anthony Nguyễn Chân Hồng. OH